Squash zasady są prostsze, niż sugeruje szybkość tej gry. Dwie osoby naprzemiennie odbijają piłkę od przedniej ściany, a punkt dostaje ten, kto wygrywa wymianę. Kto grał w tenisa, odnajdzie się tu szybko, bo ruch i praca nadgarstka są podobne. Różni się jednak niemal wszystko inne: kort jest zamknięty, piłka żyje po odbiciu od ścian, a liczenie punktów działa inaczej. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda kort, ile trwa mecz, jak serwować i kiedy sędzia przerywa grę.
Zasady gry w squasha: jak wygląda kort i na czym polega wymiana?
Kort do squasha ma około 9,75 m długości i 6,4 m szerokości, a gra toczy się w zamkniętym pomieszczeniu ze ścianami z każdej strony. Zawodnicy dzielą jedną przestrzeń i wymieniają się piłką bez siatki. Po uderzeniu piłka musi trafić w przednią ścianę, a dopiero potem może odbić się od podłogi lub ścian bocznych i tylnej. Przeciwnik zagrywa ją, zanim odbije się drugi raz od podłogi.
To właśnie odróżnia squasha od tenisa. Wolej, czyli uderzenie z powietrza bez wcześniejszego kontaktu z podłogą, jest w pełni dozwolony i często opłaca się go użyć, bo skraca czas rywala na reakcję. Warto też znać oznaczenia na ścianach i podłodze:
- Tin: metalowa blacha na dole przedniej ściany, wysoka na około pół metra. Uderzenie w nią kończy wymianę, bo piłka jest zagrana za nisko.
- Linia autu: linia biegnąca po ścianach na górze. Piłka musi uderzyć poniżej niej, a trafienie w samą linię oznacza stratę wymiany.
- Linia serwisowa: linia na przedniej ścianie, powyżej której musi trafić serwis.
- Pole serwisowe: kwadrat w ćwiartce kortu, z którego wykonuje się serwis.
- Strefa T: miejsce na środku kortu, gdzie linie się przecinają. To najlepsza pozycja do kontrolowania gry.
Po każdym uderzeniu dobry zawodnik wraca do strefy T, bo stamtąd najłatwiej dosięgnąć piłki w dowolny róg. Początkujący często zostają tam, gdzie zagrali, i dlatego męczą się szybciej niż rywal. Prawidłowa wymiana to więc nie tylko mocne uderzenie, ale też ustawienie się po nim.
Punktacja PAR w squashu: do ilu punktów gra się set i mecz?
Obecnie w squashu stosuje się system PAR (Point-A-Rally). Punkt zdobywa ten, kto wygra wymianę, niezależnie od tego, kto serwował. Set trwa do 11 punktów, a przy wyniku 10:10 gra toczy się do dwupunktowej przewagi. World Squash Federation przyjęła ten system w 2009 roku, wcześniej obowiązywało liczenie do 9 punktów.
Standardowy mecz to best of 5, czyli gra do trzech wygranych setów. W rekreacji często wybiera się best of 3, bo krócej obciąża kondycję. Między setami przysługuje przerwa 90 sekund, którą można wykorzystać na wodę i ustalenie planu na kolejną odsłonę.
| Cecha | System PAR (obecny) | System do 9 (dawny) |
|---|---|---|
| Kiedy zdobywa się punkt | Za każdą wygraną wymianę | Tylko przy własnym serwisie |
| Do ilu gra się set | Do 11 punktów | Do 9 punktów |
| Remis | Przy 10:10 gra do dwóch punktów przewagi | Przy 8:8 wybór grania do 9 lub 10 |
| Tempo meczu | Szybsze, mniej pustych wymian | Wolniejsze, możliwe serie bez punktu |
Dla początkujących PAR jest prostszy, bo nie trzeba pilnować, kto zdobywa punkty. Każda wymiana coś znaczy, więc błędy kosztują od razu. Warto też pamiętać, że sam serwis nie daje przewagi tak jak w tenisie. Jest raczej wygodnym sposobem rozpoczęcia wymiany, a nie bronią.
Serwis w squashu: squasha zasady gry krok po kroku
Serwis to jedyny moment, w którym obowiązują sztywne warunki, i dlatego zaczynający zawodnicy najczęściej tracą tu punkty. Dobra wiadomość: wystarczy opanować kilka powtarzalnych elementów, a serwis przestanie być problemem.
Jak poprawnie zaserwować piłkę?
Wejdź do pola serwisowego tak, aby co najmniej jedna stopa pozostała w nim w chwili uderzenia. Piłkę podrzuć lub puść z ręki i uderz ją z powietrza, bez odbicia od podłogi. Musi ona trafić w przednią ścianę powyżej linii serwisowej i poniżej linii autu, a nie w tin ani ścianę boczną przed odbiciem od frontu.
Po odbiciu piłka powinna spaść w tylnej ćwiartce po przeciwnej stronie kortu, zanim przeciwnik ją zagra. Jeśli odbije się od ściany bocznej wysoko, ale nadal zmieści się w tej ćwiartce, serwis jest poprawny. Początkującym najlepiej sprawdza się wysoki, spokojny serwis po ścianie bocznej, bo daje czas na powrót do strefy T.
Z którego pola serwować i co dzieje się po wymianie?
Pierwszy serwujący wybiera pole, a gdy wygra wymianę, kolejny serwis wykonuje z drugiego pola. Przy serii punktów serwujący zmienia więc pola naprzemiennie. Jeśli punkt zdobędzie odbierający, przejmuje serwis i może wybrać dowolne pole.
Po złym serwisie, na przykład w tin, ponad linią autu lub bez kontaktu stopy z polem serwisowym, punkt traci serwujący. W squashu nie ma drugiego serwisu, więc każde uderzenie jest ważne. To dobry powód, żeby ćwiczyć powtarzalny, spokojny serwis zamiast ryzykować siłę.
Let i stroke w squashu: kiedy sędzia przerywa wymianę?
Na zamkniętym korcie dwie osoby często wchodzą sobie w drogę. Squash radzi sobie z tym trzema rozstrzygnięciami: grą dalej, letem lub stroke’iem. Znajomość różnic oszczędza kłótni, a w rekreacji również nieporozumień przy ściance.
Kto uderzył piłkę, musi zapewnić rywalowi swobodny dostęp do niej i możliwość zagrania na przednią ścianę. Dlatego po uderzeniu schodzi się z linii piłki, a nie zostaje w miejscu. Gdy przeszkadzanie jest przypadkowe lub gdy zawodnik nie miał pełnej szansy na zagranie, orzeka się odpowiedni wariant:
- Let: wymiana jest powtarzana bez zmiany wyniku. Sędzia przyznaje go, gdy rywal nie przeszkadzał celowo, ale zablokował dostęp do piłki lub swobodny zamach.
- Stroke: punkt dla zawodnika, który był blokowany. Przysługuje, gdy rywal nie zszedł z drogi, a poszkodowany mógłby zagrać piłkę prosto na przednią ścianę.
- No let: gra toczy się dalej, jeśli zawodnik nie próbował zagrać lub przeszkoda nie miała wpływu na wymianę.
W grach towarzyskich bez sędziego zwykle wystarczy uczciwa komunikacja. Zawodnik, który ma problem z dostępem do piłki, woła „let”, a rywal się zgadza lub nie. Gdy spór dotyczy ważnego meczu, warto poprosić o sędziego, bo w turniejach to on rozstrzyga takie sytuacje.
Piłki do squasha i sprzęt na start: jak zacząć grać bezpiecznie?
Do pierwszych treningów wystarczy rakieta, piłka, buty halowe i okulary ochronne. Resztę można wypożyczyć na obiekcie. Wyposażenie nie musi być drogie, ale kilka rzeczy lepiej wybrać świadomie, szczególnie piłki i ochronę oczu.
Jakie piłki do squasha wybrać na początek?
Piłki do squasha oznacza się kropkami, które informują o szybkości odbicia. Im wolniejsza piłka, tym trudniej ją rozgrzać i tym bardziej pasuje do zaawansowanych. Zwykle używa się podwójnej żółtej kropki w grze zawodowej, a pojedynczej żółtej lub czerwonej w grze klubowej. Niebieska kropka oznacza najszybszą i najżywszą piłkę, która jest wygodna dla początkujących, bo odbija się wyżej i dłużej utrzymuje się w grze.
Na początek najlepiej sprawdzają się piłki z kropką niebieską lub czerwoną. Wraz z postępami warto przechodzić na wolniejsze, żeby wymusić celniejsze uderzenia. Zimna piłka odbija się słabo, więc przed grą trzeba ją rozgrzać kilkoma uderzeniami.
Na co zwrócić uwagę, żeby uniknąć kontuzji?
Okulary ochronne to podstawa, bo piłka porusza się bardzo szybko, a rakieta często mija się z głową rywala o centymetry. Buty powinny mieć podeszwę, która nie zostawia śladów na parkiecie i dobrze trzyma przy nagłych zatrzymaniach. Warto też rozgrzać stawy skokowe, kolana i barki, bo gra wymaga częstych startów i wykroków.
Dobrą pierwszą lekcją jest sparing z trenerem lub doświadczonym partnerem. Zacznij od drive’a, czyli uderzenia wzdłuż bocznej ściany, i dopiero później dodawaj drop shota, który spada tuż za tinem. Przy kolejnych wizytach sprawdź, czy w klubie są zajęcia dla początkujących i czy korty można rezerwować na godziny poza szczytem.
Redakcja serwisu Poszukiwacze Życia od 2025 roku przygląda się różnym obszarom codzienności: kulturze od słuchowisk po teatr współczesny, podróżom po Polsce, sprawom samorządowym i finansom gmin, przemysłowi i automatyzacji, technologiom w domu i firmie, a także sportowi i wnętrzom. Piszemy dla ciekawych świata czytelników, którzy cenią rzeczowe wyjaśnienia. Opieramy się na sprawdzalnych źródłach i aktualizujemy teksty, gdy zmienia się rzeczywistość.
